Yabanlı Köylerinin Kullandığı bazı kelime ve sözler

YABANLI KÖYLERİNİN KULLANDIĞI
BAZI KELİMELER VE SÖZLER.
10.04.2009
Hazırlayan
Şuayip GÜNEŞ
Kuşaklı Köyü / KIRŞEHİR
Abari ya da Aboo : Hayret bildiren bir hitap şekil
Amoo : Hayret sözü (Şaşkınlık)
Ajans : Haber dinlemek

Asbap : Elbise
Azıtmak : Terk etmek
Batalga : Bataklık
Bazlama : Bir çeşit çörek
Biz : Metalden yapılmış ucu sivri delgi (ayakkabı tamirinde
kullanılır)
Boon : Bugün
Bostan : Kavun karpuz gibi ürünlere verilen genel isim.
Bulamaç : Bir tür yemek
Cılga : Küçük dar yol
Cıncık : Cam, çömlek türünden öteberi
Cıngırdak : Çan, zil
Culuk : Hindi
Çalkama : Ayran
Çaput : Küçük bez parçası
Cingil : Süt ve yoğurt konulan metalden yapılmış eşya
Çıra : Bir çeşit lamba
Çırpı : Küçük çalı parçası
Çinik : Tahıl ölçmek için kullanılan birim. 8 kilogramdır.
Çömçe : Çok büyük kaşık (kepçe)
Dambaşı : Toprak evin üstü
Dirgen : Dört dişli tarım aleti uçları oldukça sivri ve metaldendir.
Yaba : Buğday savurmaya yarayan alet
Atkı : Saman atmaya yarayan alet
Atkı : Kaçkor
Boyunbağ : Atkı - kaçkor
Düven : Tahılların saplarından çıkarılmasını sağlayan at ile çekilen
bir araç
Ellağan : Leğen
Elleam : Tahmini
Emmi : Amca
Dıyaza : Teyze
Erişte : Bir tür hamur yemeği
Firek : Eski büyük kapılarda kullanılan anahtar
Ferik : 2. eş (Kuma)
Gadan alayım : Sana gelen belaları ben alayım (kurban olayım)
Gadeh : Bardak
Gadak : Küçük çivi, mıh
Gözer : Büyük kalbur
Gavurga : Kızartılmış Buğday
Firik : Yaş buğdayın pişirilmesi
Gazan : Tencere
Tangar : Bakır ya da saç leğen
Gıı : Kadınlarımızın kendi ararlında kullandıkları bir hitap türü.
Gıcır : Yeni
Acer : Yeni
Gocuk : Kapşonlu Kaban
Saho : Pardüsü
Palto : Pardüsü
Çilingir : Gözerin bi büyüğü
Gülek : Yoğurt çalınan kap
Gümpür : Patates
Haral : Büyük bez çuval
Teliz : Küçük çuval
Havut : Küçükbaş hayvanların yiyeceklerinin döküldüğü dar ve
uzun ağaçtan yapılmış eşya
Halik : Küçük taş parçaları
Hezen : Oldukça kalın kesilmiş ve kuru ağaç gövdesine verilen isim
Hezen : Pot kırma – boş konuşma
Irgat : İşçi - Amele
Işgın : Üzüm bağındaki yaprağın sapı
Işgın : Kangal
Ibrık : Su kabı
İşlik : Yakasız Gömlek (picama)
Kevek : Yumşak taş parçalarına verilen isimdir.
Say : Bir çeşit toprak
Keleş : Güzel ( yerine göre güzel - Yerine göre çirkin)
Kili : Tarla sınırlarına verilen isim
Gıh : Davarın dışkısına verilen isim
Kırklık : Koyunların yünlerini kesmeye yarayan alet
Kırmızı : Domates
Kile : Tahıl ölçme birimi - 32 kilogramdır
Kirkit : Halı dokumada kullanılan bir alet
Kömbe : Tandırda pişirilen ekmek
Garmaç : Yağlı ince çörek
Laalanmak : Alay etmek
Loğ : Kerpiç evlerin üzerini sertleştirmek için kullanılan silindir
Maşrapa : Bakır bardak
Tavalık : Duvardaki gömme dolap ya da gömme pencere
Mayalık : Testi
Mintan : Gömlek
Musul : Büyük baş hayvanların yiyeceklerini yediği yer
Mabiyin : Eski evlerde salona verilen isim
Ocaklık : Tandır
Öteberi : Çeşitli eşya
Patik : Kadınların ördüğü kalın çorap
Pece : Pencere
Peşkir : Havlu
Pürçüklü : Havuç
Şalak : Kavun
İreçber : Çiftçi
Seklem : Büyük dokuma çuval
Seklem : Eksik
Selektör : Tahıl eleme aygıtı
Sındı : Makas
Sokum : Yemeklerin yufka parçasının içerisine alınarak yenilmesi
Soukkuyu : Lastik ayakkabı
Soyka : Başkası, el alem
Susa : Stabilize yol
Şöse : Kum yol
Kevgir : Yassı kap
Şalvar : Pantolona benzeyen oldukça bol bir giyecek
Şirane : pekmez yaparken üzümün çiğnendiğe yere verile isim
Şirase : Sinirlenme
Talaz : Tozlu rüzgâra verilen isim
Tekecen : Yemeği yapılan, kırlardan toplanan bir çeşit ot
Teşt : Çamaşır leğeni
Tezek : İnek ya da koyunun kurutulmuş dışkısı
Tokaç : Ağaçtan yapılmış çamaşır yıkama aleti
Tutmaç : Bir tür hamur yemeği
Umaç : Yufka ekmekle yapılan bir yemek
Urupla : Tahıl ölçme birimi çiniğin 1/6 sı
Uylaşmak : Anlaşmaya varmak
Yaba : Harmanda tahılların savrulmasında kullanılan
altı dişli tarım aleti
Yadırgı : Yabancı
Yaygı : Yere serilen örtü
Yörep : Düz olmayan rampalara verilen isim
Yüznumara : Tuvalet – Hela yada WC
Asvap : Elbise
Bıyıl : Bu sene
Bıldır : Gecen sene
Şemşemperi : Eleva , beceriksiz
Yeyilmek : Şımarmak
Dışlıgım gecmiyor : Vakit gecmiyor
Kürtük : Kar yıgını
Bibi : Hala
Şemşamer : Ayçiceği
Tavatır : Çok iyi
Yumuş : Söz tutmak
Yumuşmak : Saklanmak
Yaşıgaragelesi : Kötü günlere kalmak
Acer : Yeni
Ötöön : Gecen gün
Böörüm : Yan tarafım, yanım
Elice : Tava
Helke : Kova
Peştamal : Önlük
Geçgere : Elle tutulan 4 kollu bir taşıma aracı (Çamur taşıma vs.)
Yartmak : Önlük
Yööninne : Büyük İğne
Gıyık : Daha büyük iğne
Köpü : Orta boy iğne
Gah Nini Nini : Köpeği çağırma
Gak Küçü Küçü : Köpeği çağırma
Peğet Peğet : İneği çağırma
Piçik Piçik : Buzağıya çağırmak
Hooha keç : İneği kovma
Hadi hoşt : Köpeği kovma
Gudayma : Para
Işındırık : Pencere
Ganya : Lamba
Gatık : Ekmeğin yanında ki azık
Gatık : Yağ olmamış malzeme (süt, yoğurt, yağ, peynirden oluşan
malzeme)
Tercen : Bir çeşit Peynir
Çökelek : Olmamış peynir
Yayık : Yağ yapılan alet
Tırfan : Çanaktan yapılmış yayık
Deh : Hayret etmek
Hoo : Hayret etmek
Ellaam : Zannetmek
Kevek : Çürük
Sokununoğlu : Gizlemek, saklamak (ortamına göre bir şifre)
Apdıraman : Gizlemek, saklamak, kaçmak, (ortamına göre bir şifre)
Gırgı : Yamaç, bayır, sırt
Kestirme : Bir çeşit yemek, çorba
Tarhana : Bir çeşit yemek
Şoora : Bir çeşit çorba
Deli köfte : Etli yuvarlak köhte (et köhtesi)
Sumsuk : Yumuruk
Şaplak : Tokat
Eyasi kalın : Çok inat
Savak : İnat - ters
Tömsek : Küçük tepe
Eci : Anne anne ( Ebe)
Emmi : Amca
Kele : Kadınlar arasında bir hitap şekli
Görümbii : Kayın karısı (kardeş karısı)
Evlek : Çeyrek, dönümünü ¼ kadar
Çardak : Davar konan dam
Ocaklık : Tandır
Evlik : Yatak konan dam
Yüklük : Yatak kayılan yer
Uşluk : İplik
Kendir : Az kalın ip
Sicim : Kendirin bir değişiği
Soykaya kalası : Başkasına kalası
Yaşmak : Baş örtüsünün ağza gelen yeriyle ağzı örtmek
Sergen : Tezek toplanan yer
Galak : Kermenin, tezeğin dizilerek toplanması
Göö : Yeşil, ot, cimen
Çimeş : Çimen (Çimeşin üzerinde oturma)
Kevirge : Bir çeşit delikli kap
Bürüncek : Bir çeşit başörtüsü
Bürgü : Yaşlı kadınların anlına sardığı baş örtüsü
Soku : Bulgur döğülen yer
Döş : Asma kilit (anahtar)
Kitik : Kilit
Köynek : İç çamaşır
Kösaa : Ocağa yakacak atılan çubuk
Evraaç : Tandırda ekmek pişirilen yassı ağaç
Şimşir : Ağaç kaşık
Sele : Sepet (ekmek konan kap)
Sekmen : Basamak
Eşik : Kapı girişi
Şöşer : Çorap
Masime : Dikkate alma
Yalık : Mendil
Yalak : Kedi ve köpeğin su içtiği yer
Suluk : Evin içinde banyo yapılan yer
Saan : Tas
Çörtaan : Oluk
Cırcır : Fermuar
Çelen : Evin üstündeki duvara gelen kısım
İtaa : İçine un konulan bez
Uğra : İri un
Çatma : Tezek ya da odunla yakılan ateş
Zembelek : Kapı kolu
Hoyuk : Korkuluk – sınır belirtme
Löllek : Küçük yuvarlak taş
Pufyan : Eşarp
Gayış : Kemer
Kesmik : Sütün kesilmiş hali
Kesmik : İri saman
Hızmık : Elek altı
Hışır : Tepelenmiş, kesilmiş sap
Çiçibağ : Keçi yavrusu
Şişek : Koyun ile toklu arası
Höbül : Değiş – Tokuş - Karşılıklı
Kirinti : Sabun
Kırı : Eşeğin sıpası
Pahla : Kuru Fasulye
İlane : Lahana
Dingil : Yedek lastik – arka şase
Dadak : Leblebi –şeker karışımı
Caşak : Gevşemiş – Gevşek
Kiss Kiss : Davarı kovma
Kis : Yumuşak taş – toprak
Pırtı : Dikilmemiş kumaş
Palaz : Minder – Halı – kilim
Şip Şibi : Takunya – Terlik
Bödü : Ördek – Kaz
Bissaal : Sonra – Birazdan
Kişoo : Tavuğu kovma
Malama : Hayvan Yemi
Zirgil olasıca : Kötü – Berbat olası
Alışasıca : Bir çeşit Beddua (Yerine göre beddua)
Arada Kalasıca : Bir çeşit Beddua (Yerine göre beddua)
Mitil : Yüzsüz yorgan
İlaam dirim : Sana ne deyim
İmece : Ortaklaşa
İvedi : Acele
Goptur Goptur : Koş Koş
Dölek : Düzgün – Düz yer
Alamaç : Ateş yakmak
Börtlemek : Sıcak su ile ıslamak
Börtlenesi : Beddua
Çebiş : Keçi
Saertmek : Kovalamak - Kaçırmak
Yağarnım : Sırtım
Yağar olmak : Sırtı yara olmak
Yağlık Bağlamak : Yüzük takmak – Nişanlamak
Iramak : Uzamak
Ufak : Küçük
Ufak : Ekmek parçası – kırıntı
Carbık : Büyük yazı faresi
Vavgunat : Remork – Tekne
Böğreklenme : İneğin sıcaklanması
Körnek : Davar’ın sıcaklanması, inat etmesi
Malamat : Rezil – Rüsvay
Moroot : Bir çeşit azar / çok konuşma sus demek
Güvaa : Enişte
Maykar : Tipsiz, Çirkin
Şikir : Beniz, yüz, vaziyet, durum
Üfelemeç : İnek yemi (Kepek ve küspe karışımı)
Irafazı : Bir çeşit hitap şekli,
Kıraç : Kullanılmayan boş arazi, mera, susuz toprak
Küsküç : Peynir basmaya yarayan bir alet
Küsükkü : Bir çeşit ağaç direk
Kürükkü : Kar kürümeye yarayan alet
Kertean : Bir çeşit ot, büyük diken
Gürük : Kulakları küçük koyun
Irzıgırık : Kötü, adi, alçak, namussuz
Körpe : Küçük, yetişmemiş, olgunlaşmamış
Duluk : Evin yan tarafı
Duluk : Yüz, surat
Arkaç : İnek ya da koyunun dinlenip yattığı yer
Sifir : Yağlı, yağta, kirli
Püsük : Kedi
Labiç : Bir çeşit orta oyunu, yassı taş
Yural : Yünden örülerek yapılan ip
Yavuz : Yaman
Zöhür : Sahur
İrlik : Sahur
Dellal : Bağırmak, çağırmak,
Sürek : Besili inek
Sürgeç : Bulaşık yıkanan bez
Gurk : Kuluçka, tavuğun kuluçkaya yatması
Asak : Topal
Künk : Çanak
Çar : Şal, omuza örtülen örtü (Kadınlar için)
Büz : Betondan yapılmış oluk
Bavul : Valiz
Keyfe : Anla sarılan büyük ve özel örtü
Zikke : Demir çubuk
Zelve : Uzun demir
Pöçük : Kalça üstü
Göpçük : Kalça
Neşaal : Nasıl
Zaar : olaki, tahmini
Zaar : Küçük köpek
Alhaa : Hayret, Şaşkınlık ifade eder
Çalınası : Bir çeşit beddua, sakat kalası
Marda : İri gövdeli
Şadı : Bir işte yanlış yapan
Görenek : Rezil, rusvay
Viy viy : Tavuğa çağırma
Cücü cücü : Tavuğa çağırma
Gevşek : Güvensiz, tutarsız
Köpelek : Mantar
Köpelek : Kelebek
Mavu : Utanmaz, yüzsüz
Gödek : Kuyruksuz, Güdük
Göden : Vücut
Gödek : Sıska, kısa, çalımsız
Martaval : Çok Yalancı
Hopum : Sırtım
Töremiyesice : Büyümüyesice (Bir çeşit beddua)
Töremiş : Çok bilmiş, ukela
Loru : Babayiğit, kuvvetli
Nişarat : Küçümseme (Bir çeşit bedduda)
Mılığ : Neşe
Hayle : Nasıl
Mıcırık : Karışık, karmaşık
Teberik : Nesil, Eser, Kalıcı
Yarpız : Nane
Meseleme : İbret, Anı, hikaye
İtimo : Küçümseme, Beğenmeme
Icık : Az, biraz
Niyniycan : Ne yapacan
Sallak : Eleva, Beceriksiz
Uluk : İş yapamaz, beceriksiz
Uluk : Kokmuş, Kokuşmuş
Apalak : Büyümüş, Gelişmiş, Serpilmiş
Göcek : Kuvvetlenmiş, Boylanmış
Gart : Yaşlanmış, Kocamış
Gart : Dobura dobur, sözünde duran, cesur
Kahıç : Yüzüne vurma
Tebaatsiz : Görgüsüz, pis
Haşet : Yorulmak, bıkmak, usanmak
Sakar : Anlında beyaz olan
Sakar : Kötü gözle bakmak, kem göz
Dulda : Kuytu
Konak : İki katlı kerpiç ev
Gopuk : Düzensiz, dengesiz, çakal
Zahra : Un, kepek, arpa, buğday karışımı (Kırma)
Gişi : Eş, Koca
Guşene : Küçük kazan
Ayakçalık : Vestiyer
Örklemek : Bağlamak